سوالات متداول در حوزه مدیریت بحران
  • کد خبر: 319891
  • نسخه چاپی
  • تاریخ خبر: دوشنبه 12 مهر 1400 - 14:58
  • فصل اول: کلیات
    • ماده1

      به‌منظور ارتقاي توانمندی جامعه در امور پيش‌بيني و پیشگیری، کاهش خطر و آسیب‌پذیری، پاسخ مؤثر در برابر مخاطرات طبيعي، حوادث و بحران‌ها، تأمین ایمنی، تقویت تاب‌آوری با ايجاد مديريت يكپارچه در امر سياستگذاري، برنامه‌ريزي، ايجاد هماهنگي و انسجام در زمينه‌هاي اجرائي و پژوهشي، اطلاع‌رساني متمركز، ساماندهي و بازسازي مناطق آسيب‌ديده و نظارت دقیق بر فعاليت دستگاههاي ذي‌ربط در حوزه حوادث و سوانح و کمک به توسعه پایدار براي مديريت بحران كشور احكام زير وضع مي‌شود.

      ماده2

       قوای سه‌گانه جمهوری اسلامی ایران اعم از وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات و شرکتهای دولتی، مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت، بانکها و مؤسسات اعتباری دولتی، شرکتهای بیمه دولتی و همچنين مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی، مؤسسات عمومی، بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی، نیروهای نظامی، امنيتي و انتظامی، کلیه نهادها و واحدهای زیر نظر مقام معظم رهبری با اذن معظمٌ‌له و دستگاهها و واحدهایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است، اعم از اینکه قانون خاص خود را داشته یا از قوانین و مقررات عام تبعیت كنند و مؤسسات و شرکتهای وابسته يا تابعه آنها مشمول اين قانون مي‌باشند.

      ماده3

       مفهوم واژگان و عبارات اختصاري به‌کار رفته در این قانون به‌شرح زير است:

      الف- مخاطره: پدیده طبیعی یا کنش انسانی (به‌جز موارد نظامي- امنيتي و اجتماعي) که در صورت وقوع در محیط یا جامعه آسیب‌پذیر می‌تواند تبدیل به یک بحران و حادثه خسارت‌بار شود.

      ب- بحران: از هم گسيختگى جدى عملكرد يك جامعه که ناشی از وقوع مخاطره است و منجر به خسارات و اثرات منفی گسترده انسانى، اقتصادى يا زیست‌محيطى مى‌شود، به‌طورى كه مواجهه با آن فراتر از توانايى جامعه متأثر و دستگاههای مسؤول موضوع ماده (2) اين قانون باشد.

      پ- آسیب‌پذیری: ضعف و کمبودهای مادي و غیرمادي شامل فيزيكي، اجتماعي، اقتصادي و زيست‌محيطي در جامعه است که باعث می‌شود وقوع مخاطرات منجر به بحران شود.

      ت- خطر: مقدار يا اندازه خسارات انساني و مادي احتمالي، درصورت وقوع يك مخاطره در جامعه آسيب‌پذير است.

      ث- مدیریت بحران: نظام حاکم بر راهبردها، رویکردها، برنامه‌ها و اقداماتی است که با هدف پيش‌بيني، پیشگیری و کاهش خطر، آمادگی و پاسخ کارآمد و بازتواني و بازسازي پس از وقوع حوادث و سوانح، به‌صورت چرخه‌ای صورت می‌گیرد.

      ج- پیشگیری و کاهش خطر: به مجموعه تدابیر و اقداماتی گفته می‌شود که شامل شناسایی، شناخت و تحلیل مخاطرات، آسیب‌پذیری‌ها، الزام به‌كارگيري مديريت کاهش خطر در تدوين برنامه و بودجه بخشهای توسعه‌ای، تعیین راهبردها و اولویت‌های بخشهای گوناگون، تدوین و اجرای برنامه‌های کاهش خطر حوادث و سوانح در کشور است.

       چ- آمادگی: مجموعه تدابیر و اقداماتی ‌است که ظرفیت جامعه و دستگاههای مسؤول را براي پاسخ مؤثر به حوادث و سوانح افزایش می‌دهد به‌طوری که خسارات انسانی و مادی ناشی از آن را به حداقل برساند.

      ح- پاسخ: مجموعه فعالیت‌ها و اقداماتی است که با وقوع حادثه آغاز شده و شامل هشدار سریع، تخلیه، جستجو، نجات و امداد، تأمين امنيت و نظاير اينها، متناسب با ویژگی‌های هر بحران می‌باشد.

      خ- بازسازي و بازتواني: به مجموعه تدابیر و اقداماتی گفته می‌شود که برای ترميم و بهبود خدمات و ساختارها، معيشت،‌ توانمندي و شرايط زندگى جوامع متأثر از حوادث و سوانح انجام می‌شود؛ به نحوي که موجب ارتقاي توانایی و ظرفیت آنها در جهت کاهش خطر حوادث آتي شود.

      د- تاب‌آوری: به توانایی یک نظام یا جامعه در معرض مخاطرات، برای ایستادگی، تحمل و سازگاری در برابر حوادث و سوانح و بازتواني و بازسازي مؤثر و به‌موقع جامعه آسیب‌دیده گفته می‌شود.

      ذ- شرايط اضطراري: وضعيتي است که در پی وقوع مخاطرات و قریب‌الوقوع بودن حادثه یا بعد از وقوع آن ایجاد می‌شود و نیاز به اقدامات فوق‌العاده برای پاسخ دارد.

      ر- شورای‌عالی: شورای‌عالی مدیریت بحران کشور

      ز- سازمان: سازمان مدیریت بحران کشور

      ژ- ستاد: ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عمليات پاسخ به بحران

      ماده4

      - اسناد ملي و استاني مورد نياز اين قانون به‌شرح زير تهيه و تدوين مي‌شود:

      الف- سند راهبرد ملي مدیریت بحران: سندی است که در چهارچوب این قانون و سایر قوانین و مقررات، جهت‌گیری‌ها، اصول، معیارها و روشهای پيش‌بيني، پیشگیری و کاهش خطر، آمادگی، پاسخ و بازتواني و بازسازي توسط دستگاههای مشمول این قانون و نحوه مشارکت مردم را هماهنگ با سياست‌هاي كلي ابلاغي مقام معظم رهبري و برنامه‌هاي توسعه کشور مشخص می‏کند. اين سند با تأييد ستاد ملي به تصويب شورای‌عالی مي‌رسد.

      ب- برنامه ملي کاهش خطر حوادث و سوانح: سندی است که سازمان با مشارکت کلیه دستگاههاي مسؤول موضوع ماده (2) اين قانون، با رعایت قوانین و مقررات و در چهارچوب سند راهبرد ملي مدیریت بحران تهیه می‌کند و اهداف ويژه كاهش خطر حوادث و سوانح را به همراه اقدامات مربوطه بيان مي‌كند. اين سند با تأييد ستاد ملي به تصويب شوراي‌عالي مي‌رسد.

      پ- برنامه استاني کاهش خطر حوادث و سوانح: سندی است که اداره کل مدیریت بحران استان با رعایت قوانین و مقررات و با مشارکت کلیه دستگاههاي مسؤول موضوع ماده (2) اين قانون متناظر در استان، بر اساس برنامه ملي کاهش خطر حوادث و سوانح تهیه می‌کند و شناخت مخاطرات، آسیب‌پذیری‌ها، ظرفیت‌ها و راهکارهای کاهش خطر استان را دربر می‌گیرد. اين سند پس از تأييد سازمان لازم‌الاجراء است.

      ت- برنامه ملي آمادگی و پاسخ: سندی است که سازمان با رعایت قوانین و مقررات و با مشارکت کلیه دستگاههاي مسؤول موضوع ماده (2) اين قانون، در چهارچوب سند راهبرد ملي مدیریت بحران تهیه می‌کند و وظایف و اقدامات دستگاههاي مسؤول و نحوه هماهنگی بین‌سازمانی را جهت آمادگی مطلوب و پاسخ مؤثر و به‌موقع به حوادث و بحران‌ها تبیین مي‌كند. اين سند با تأييد ستاد ملي به تصويب شوراي‌عالي مي‌رسد.

       ث- برنامه استاني آمادگی و پاسخ: سندی است که اداره کل مدیریت بحران استان با رعایت قوانین و مقررات و با مشارکت کلیه دستگاههای مسؤول موضوع ماده (2) اين قانون متناظر در استان، بر اساس برنامه ملي آمادگی و پاسخ تهیه كرده و وظایف و اقدامات دستگاههای مسؤول و نحوه هماهنگی بین‌سازمانی را جهت آمادگی مطلوب و پاسخ مؤثر و به‌موقع به حوادث و بحران‌ها تبیین مي‌كند. اين سند پس از تأييد سازمان لازم‌الاجراء است.

      ج- برنامه ملي بازسازي و بازتواني: سندی است که ضوابط، چهارچوب‌ها، الگوها و روشهای مؤثر بازتوانی و تهیه طرحهای بازسازی قبل و بعد از حوادث و سوانح را دربرمی‌گیرد و توسط سازمان و با مشارکت کلیه دستگاههاي مسؤول موضوع ماده (2) اين قانون با رعایت سایر قوانین و مقررات، در چهارچوب راهبرد ملي مدیریت بحران تهیه می‌شود. اين سند با تأييد ستاد ملي به تصويب شوراي‌عالي مي‌رسد.

      چ- پیوست کاهش خطر: سندی است که چگونگی کاهش خطر حوادث و سوانح در برنامه‌ریزی و اجرای هر یک از طرحهای ملي یا همتراز آن را از طریق مطالعات میدانی و مبتنی بر شواهد تبیین مي‌كند. اين سند توسط دستگاههاي موضوع ماده (2) اين قانون كه مسؤوليت برنامه‌‌های مذكور را برعهده دارند، تهيه مي‌شود و به تصويب رئيس سازمان مي‌رسد.

      تبصره- كليه سندها و برنامه‌هاي ذكرشده در اين ماده از زمان لازم‌الااجراءشدن اين قانون حداكثر ظرف مدت شش‌ماه تهيه و مراحل تصويب آن طي مي‌شود.

  • فصل دوم: ارکان
    • ماده5- اركان موضوع اين قانون به ترتيب عبارتند از:

      الف – شورای‌عالی

      ب- سازمان

      پ- ستاد

      ماده6- به‌منظور سیاستگذاری اجرائي در زمینه مدیریت بحران کشور، در محدوده سياست‌هاي كلي ابلاغي مقام معظم رهبري، شورای‌عالی مدیریت بحران کشور با عضویت اشخاص زیر تشکیل می‌شود:

      1- رئيس‌جمهور يا معاون اول رئيس‌جمهور (رئيس شورا)

      2- وزیر کشور(نائب‌رئيس شورا)

      3- وزير دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

      4- وزير راه و شهرسازي

      5- وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

      6- وزير نيرو

      7- وزير جهاد كشاورزي

      8- وزير اطلاعات

      9- رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح

       10- رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور

      11- رئيس سازمان صدا و سيماي جمهوری اسلامی ایران

      12- رئیس سازمان (دبير شورا)

      13- رئیس جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران

      14- يك‌ نفر از اعضاي كميسيون امور داخلي كشور و شوراها و يك نفر از اعضاي كميسيون عمران به انتخاب مجلس شوراي اسلامي (به عنوان ناظر)

      15- دونفر از متخصصان مدیریت بحران به پیشنهادرئیس سازمان ،تایید وزیر کشور با حکم رئیس جمهور..

      16- رئيس سازمان بسيج مستضعفين

      تبصره1- دبير شوراي‌عالي موظف است گزارش مصوبات آن شورا را براي رؤساي قوا ارسال كند.

      تبصره2- جلسات شورای‌عالی به صورت عادی حداقل هر سه ماه یک‌بار و جلسات فوق‌العاده آن بر حسب ضرورت به پيشنهاد رئیس سازمان و تأييد وزير كشور تشکیل می‌شود.این جلسات با حضور نصف به علاوه یک اعضاء رسمیت یافته و تصمیمات آن با اکثریت نسبی آراء اتخاذ می شود.

      تبصره3 - دبیرخانه شورای‌عالی در وزارت كشور(سازمان مديريت بحران كشور) مستقر است.

      تبصره4- دبیرخانه شورای‌عالی، مسؤول ابلاغ و پیگیری اجرای مصوبات آن است. این مصوبات با تایید رئیس جلسه( رئیس جمهور یا معاون اول رئیس جمهور) و در عیاب وی وزیر کشور لازم الاجراء است.

      ماده7- وظایف شورای‌عالی عبارت است از:                 

      الف- تصویب و به‌روزرساني سند راهبرد ملي مدیریت بحران ظرف مدت سه‌ماه  پس از تدوين آن

      ب- تصویب و به‌روزرساني برنامه ملي کاهش خطر حوادث و سوانح، برنامه ملي آمادگی و پاسخ و برنامه ملي بازسازي و بازتوانی ظرف مدت سه‌ماه پس از تدوين آنها

      تبصره- دبير شوراي‌عالي، ساير موضوعاتي را كه مربوط به حوزه‌ سياست‌هاي اجرائي مديريت بحران بوده و نياز به طرح در شوراي‌عالي داشته باشد به آن شورا پيشنهاد مي‌کند.

      ماده8- سازمان، كه پيش از اين به‌موجب قانون تشكيل سازمان مديريت بحران كشور مصوب 31/2/1387 تشكيل شده بود، مسؤوليت يكپارچگي در اعمال مديريت بحران كشور و ارتقاي اثربخشي آن را برعهده دارد.

      رئيس سازمان، از میان کسانی که تحصيلات دانشگاهي مرتبط و حداقل هفت‌سال سابقه کار تخصصي در زمینه مدیریت بحران دارند برای یک دوره پنجساله به پيشنهاد وزير كشور و تصويب هيأت وزيران با حکم رئیس جمهور منصوب می شود و با پیشنهاد وزیر کشور و پذیرش رئیس جمهور عزل می گردد.

      تبصره1- ساختار سازماني مناسب و متناظر براي وظايف سازمان در سطوح استاني و شهرستاني به ترتیب زیر نظر استاندار و فرماندار، متناسب با حجم وظایف، گستره جغرافیایی، شرایط اقلیمی و حساسیت های منطقه ای به پیشنهاد سازمان طراحی می شود و بعد از طی مراحل قانونی به تصویب سازمان اداری و استخدامی کشور می رسد.

      تبصره2- رئيس سازمان به تركيب اعضاي شوراهاي عالي مشروحه ذيل اضافه مي‌شود:

       الف- شوراي‌عالي شهرسازي و معماري ايران موضوع حكم ماده (3) قانون تأسيس شوراي‌عالي شهرسازي و معماري ايران مصوب 22/12/1351با اصلاحات و الحاقات بعدي

      ب- شوراي‌عالي حفاظت محيط‌زیست موضوع حكم ماده(2) قانون حفاظت و بهسازي محيط‌زيست مصوب 28/3/1353 با اصلاحات و الحاقات بعدي

      پ- شوراي‌عالي آب موضوع حكم ماده (10) قانون تشكيل وزارت جهاد كشاورزي مصوب 6/10/1379 با اصلاحات و الحاقات بعدي

      ت- شورای عالی بيمه موضوع حكم ماده (10) قانون تأسيس بيمه مركزی ايران مصوب30/3/1350 با اصلاحات و الحاقات بعدي

      تبصره 3- عضویت رئیس سازمان در شوراهای عالی موضوع بند "الف" و بند "ت" تبصره (2) این ماده بدون حق رای است.

      ماده9- وظایف سازمان عبارت است از:   

      الف- تهیه و تدوین سند راهبرد ملي مدیریت بحران، برنامه ملي کاهش خطر حوادث و سوانح، برنامه ملي آمادگی و پاسخ و برنامه ملي بازسازي و بازتوانی جهت تصویب شورای‌عالی

      ب- ارتقاي همكاري و هماهنگي‌ بين‌سازماني به منظور ايجاد هم‌افزايي و تحقق اهداف كلان از طريق تشكيل بانك اطلاعاتي تخصصي مديريت بحران و دسترسي متناسب به نظام جامع مديريت اطلاعات، مستندسازی و علت‌یابی، تهیه ضوابط فني، استانداردها و دستورالعمل‏هاي مورد نیاز این قانون جهت تصويب در ستاد ملي

      پ- ارتقاي توان شناسایی مخاطرات و درك خطر حوادث و سوانح در سطح كشور از جمله تهیه اطلس ملي مخاطرات طبیعی و تدوين برنامه‌های کاهش خطر حوادث و سوانح استاني جهت تصويب ستاد ملی

      ت- کمک به ایجاد و ارتقاي ظرفيت‌ها و مراکز پايش مخاطرات و هشدار سريع در دستگاههای مرتبط موضوع ماده (2) اين قانون

      ث- ايجاد آمادگي مطلوب سازماني و عملياتي براي پاسخ به بحران از جمله برنامه‌ریزی و ایجاد هماهنگی جهت استقرار نظامهای قابل اطمینان آمادگی و ایمنی در مؤسسات دولتی، عمومی غیردولتی، خصوصی و تأسيسات وابسته به آنها، ايجاد شبكه ارتباطي اختصاصي براي شرايط اضطراري، تهیه برنامه‌های آمادگی و پاسخ استان‌ها و تدوین ضوابط فني و دستورالعمل‌های لازم جهت استاندارد کردن خدمات سازمان‌های امدادی در سطح کشور

      ج- جذب، هدایت و توزیع امکانات و کمکهای دولتی داخلی و خارجی با رعايت اصل هشتادم (80) قانون اساسي

      چ- ارتقاي توانايي كشور براي بازتواني و بازسازي پس از وقوع حوادث و بحرانها از جمله پيگيري ايجاد زيرساخت‌هاي لازم و تدوين ضوابط، فرآيندها و استانداردهاي مورد نياز بازتواني و بازسازي با همكاري سازمان ملي استاندارد و ساير دستگاههاي موضوع ماده (2) اين قانون

       ح- برنامه‏ريزي،‌ هدایت و حمایت جهت ایجاد و ارتقاي روشهای جبران خسارت نظیر استفاده از بیمه‏ها، حمایت‏های مالی و سازوکارهای تشویقی، تسهیلات ویژه و صندوق‏های حمایتی در چهارچوب قوانين

      خ- كمك به رشد و توسعه دانش و فناوري‌ در راستاي ارتقاي مديريت بحران در كشور از جمله ترویج به‌کارگیری فناوري‌هاي نوین پیشگیرانه در ساخت‌وسازها، آینده‌پژوهی و ایجاد نظام دیده‌بانی علمی از طریق همکاری‌های دوجانبه یا چندجانبه با دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی

      د- ايجاد چهارچوب‌هاي لازم براي همكاري مؤثر در سطح منطقه‌اي و بين‌المللي از جمله تهیه دستورالعمل‌های جذب و توزیع کمکهاي خارجی با رعايت اصل هشتادم (80) قانون اساسي

      ذ- توسعه مشاركت‌هاي مردمي براي تقویت مدیریت بحران جامعه‌محور و ترويج فرهنگ ايمني در جامعه از طريق برنامه‌ریزی و هماهنگی برای آموزش، سازماندهی و استفاده از ظرفیت تشکلهای مردمی، نهادهای غیردولتی، فدراسيون‌هاي ورزشي، نیروهای داوطلب مردمي و بخش خصوصی در مدیریت بحران، تدوين ‌سازوكارهاي حمايتي و تشويقي جهت آموزش و ارتقاي آمادگي مردم در برابر بحران

      ر- پيش‌بيني سالانه نیازهای مالی، تجهیزات و اقلام امدادی مربوط به مدیریت بحران کشور و اعلام به سازمان برنامه و بودجه کشور و سایر دستگاههاي مسؤول موضوع ماده (2) اين قانون جهت تأمین آنها

دسته بندی ها

برچسب‌ها